PHỤ HUYNH PHOTOCOPY SÁCH GIÁO KHOA CHO CON: CÓ VI PHẠM QUYỀN TÁC GIẢ?

SÁCH GIÁO KHOA CÓ ĐƯỢC BẢO HỘ QUYỀN TÁC GIẢ KHÔNG?
Căn cứ điểm a khoản 1 Điều 14 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi bổ sung 2025), sách giáo khoa là loại hình tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả.
“Điều 14. Các loại hình tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả
1. Tác phẩm văn học, nghệ thuật và khoa học được bảo hộ bao gồm:
a) Tác phẩm văn học, khoa học, sách giáo khoa, giáo trình và tác phẩm khác được thể hiện dưới dạng chữ viết hoặc ký tự khác…”
Bên cạnh đó, tại điểm b khoản 1 Điều 6 Nghị định 17/2023/NĐ-CP xác định sách giáo khoa là tác phẩm được xuất bản, cụ thể hóa chương trình giáo dục phổ thông và được Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt để sử dụng làm tài liệu dạy học chính thức. Như vậy, dựa trên các quy định trên xác định Sách giáo khoa được bảo hộ quyền tác giả.

PHOTOCOPY SÁCH GIÁO KHOA CÓ VI PHẠM BẢN QUYỀN KHÔNG?
Việc sao chép phải đáp ứng theo các quy định thì mới không bị xem là vi phạm. Trong đó, nội dung được sao chép một bản sách giáo khoa, giáo trình để nghiên cứu khoa học, học tập của cá nhân và không nhằm mục đích thương mại được quy định tại điểm a khoản 1 điều 25 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi bổ sung 2025). Tuy nhiên, quy định này không áp dụng trong trường hợp sao chép bằng thiết bị sao chép (máy in, máy photocopy, máy ảnh...).
“Điều 25. Các trường hợp ngoại lệ không xâm phạm quyền tác giả
1. Các trường hợp sử dụng tác phẩm đã công bố không phải xin phép, không phải trả tiền bản quyền nhưng phải thông tin về tên tác giả và nguồn gốc, xuất xứ của tác phẩm bao gồm:
a) Tự sao chép một bản để nghiên cứu khoa học, học tập của cá nhân và không nhằm mục đích thương mại. Quy định này không áp dụng trong trường hợp sao chép bằng thiết bị sao chép…”
Đồng thời, điểm b Khoản 1 Điều 25 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi bổ sung 2025) cũng quy định, khi sử dụng thiết bị sao chép thì chỉ được sao chép một phần tác phẩm để nghiên cứu khoa học, học tập của cá nhân và không nhằm mục đích thương mại.
Theo quy định tại Điều 25 Nghị định 17/2023/NĐ-CP (khoản 2 được sửa đổi, bổ sung bởi Điều 9 Nghị định 134/2026/NĐ-CP), việc sao chép bằng hình thức photocopy, chụp ảnh hoặc các hình thức tương tự khác được thực hiện với số lượng tối đa không quá 10% tổng số trang hoặc tổng đơn vị lưu trữ của tác phẩm. Giới hạn này được xác định độc lập đối với từng tổ chức, cá nhân thực hiện sao chép; trường hợp có sự lặp lại thì được xem là các trường hợp riêng lẻ, không liên quan đến nhau trên cùng một tác phẩm.
Theo đó, đối chiếu với các quy định nêu trên, việc phụ huynh photocopy hoặc in một phần sách giáo khoa để phục vụ việc học tập của con có thể thuộc phạm vi được phép sao chép nếu phần được sao chép không vượt quá 10% tổng số trang hoặc tổng đơn vị lưu trữ của tác phẩm và đáp ứng các điều kiện theo quy định pháp luật. Ngược lại, việc sao chép toàn bộ sách giáo khoa bằng thiết bị photocopy, chụp ảnh hoặc các thiết bị, hình thức tương tự khác về nguyên tắc không thuộc phạm vi giới hạn nêu trên và có thể bị xem là hành vi xâm phạm quyền tác giả. Trách nhiệm pháp lý, tùy từng trường hợp, có thể phát sinh đối với cả người yêu cầu thực hiện việc sao chép và cơ sở photocopy, in ấn trực tiếp thực hiện hành vi sao chép.
CÓ THỂ BỊ XỬ PHẠT NHƯ THẾ NÀO? 
Việc sao chép sách giáo khoa nếu không thuộc trường hợp ngoại lệ không xâm phạm quyền tác giả theo quy định pháp luật, có thể bị xử phạt vi phạm hành chính. Cụ thể, Điều 16 Nghị định 341/2025/NĐ-CP quy định về xử phạt hành vi xâm phạm quyền sao chép tác phẩm, trong đó mức phạt được xác định căn cứ vào số lợi bất hợp pháp thu được, mức thiệt hại gây ra cho chủ sở hữu quyền tác giả hoặc giá trị hàng hóa vi phạm.
Đối với cá nhân có hành vi sao chép tác phẩm mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả, mức phạt tiền được xác định theo các trường hợp sau:
Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng nếu số lợi bất hợp pháp thu được dưới 10.000.000 đồng; hoặc gây thiệt hại cho chủ sở hữu quyền tác giả dưới 20.000.000 đồng; hoặc hàng hóa vi phạm có giá trị dưới 20.000.000 đồng.
Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng nếu số lợi bất hợp pháp thu được từ 10.000.000 đồng đến dưới 20.000.000 đồng; hoặc gây thiệt hại từ 20.000.000 đồng đến dưới 40.000.000 đồng; hoặc hàng hóa vi phạm có giá trị từ 20.000.000 đồng đến dưới 40.000.000 đồng.
Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng nếu số lợi bất hợp pháp thu được từ 20.000.000 đồng đến dưới 30.000.000 đồng; hoặc gây thiệt hại từ 40.000.000 đồng đến dưới 60.000.000 đồng; hoặc hàng hóa vi phạm có giá trị từ 40.000.000 đồng đến dưới 60.000.000 đồng.
Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng nếu số lợi bất hợp pháp thu được từ 30.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng; hoặc gây thiệt hại từ 60.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng; hoặc hàng hóa vi phạm có giá trị từ 60.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng.
Đối với tổ chức thực hiện hành vi sao chép tác phẩm mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả, mức phạt được áp dụng gấp 02 lần mức phạt đối với cá nhân. Do đó, trường hợp cơ sở photocopy, cơ sở in ấn thuộc đối tượng là tổ chức và thực hiện hành vi vi phạm, mức phạt được xác định như sau:
Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng nếu số lợi bất hợp pháp thu được dưới 20.000.000 đồng; hoặc gây thiệt hại cho chủ sở hữu quyền tác giả dưới 40.000.000 đồng; hoặc hàng hóa vi phạm có giá trị dưới 40.000.000 đồng.
Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng nếu số lợi bất hợp pháp thu được từ 20.000.000 đồng đến dưới 40.000.000 đồng; hoặc gây thiệt hại từ 40.000.000 đồng đến dưới 80.000.000 đồng; hoặc hàng hóa vi phạm có giá trị từ 40.000.000 đồng đến dưới 80.000.000 đồng.
Phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 60.000.000 đồng nếu số lợi bất hợp pháp thu được từ 40.000.000 đồng đến dưới 60.000.000 đồng; hoặc gây thiệt hại từ 80.000.000 đồng đến dưới 120.000.000 đồng; hoặc hàng hóa vi phạm có giá trị từ 80.000.000 đồng đến dưới 120.000.000 đồng.
Phạt tiền từ 60.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng nếu số lợi bất hợp pháp thu được từ 60.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng; hoặc gây thiệt hại từ 120.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng; hoặc hàng hóa vi phạm có giá trị từ 120.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng.
Ngoài hình thức phạt tiền, Điều 16 Nghị định 341/2025/NĐ-CP còn quy định biện pháp khắc phục hậu quả, trong đó có thể buộc tiêu hủy, buộc gỡ bỏ hoặc xóa bản gốc, bản sao vi phạm trên môi trường mạng và buộc trả cho chủ thể quyền tác giả số lợi bất hợp pháp thu được từ hành vi vi phạm, nếu có phát sinh.
Như vậy, tùy thuộc vào tính chất và mức độ của hành vi, việc sao chép sách giáo khoa trái phép có thể dẫn đến các mức xử phạt khác nhau. Đặc biệt, đối với các cơ sở photocopy, in ấn thực hiện sao chép tác phẩm mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả, mức phạt áp dụng đối với tổ chức có thể lên đến 100.000.000 đồng theo Điều 16 Nghị định 341/2025/NĐ-CP.
KẾT LUẬN
Vì vậy, photocopy sách giáo khoa không phải trong mọi trường hợp đều là hành vi vi phạm bản quyền; vấn đề cần xem xét là phương thức sao chép, phạm vi phần tác phẩm được sao chép, mục đích sử dụng và việc có đáp ứng các điều kiện, giới hạn mà pháp luật quy định hay không. Việc tuân thủ đúng các giới hạn này không chỉ bảo đảm quyền lợi học tập của người sử dụng mà còn góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả đối với sách giáo khoa.
Liên hệ Luật sư tư vấn:
Trên đây là những phân tích của Công ty Luật Tân Cảng về phụ huynh photocopy sách giáo khoa cho con sử dụng: Có vi phạm quyền tác giả. Để được tư vấn cụ thể hơn về các vấn đề pháp lý liên quan, cũng như được giải đáp các thắc mắc, được hỗ trợ rà soát hồ sơ pháp lý, đánh giá chứng cứ và xây dựng phương án giải quyết phù hợp khi gặp phải các vướng mắc pháp lý tương tự, quý khách hàng có thể liên hệ với Công ty Luật Tân Cảng qua thông tin bên dưới. Với đội ngũ Luật sư chuyên nghiệp và nhiều kinh nghiệm, Công ty Luật Tân Cảng luôn sẵn sàng lắng nghe những khó khăn và đồng hành cùng quý khách hàng trong suốt quá trình bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Công ty Luật TNHH MTV Tân Cảng
Địa chỉ: Tầng 2, số 85, đường số 13, Khu dân cư Vạn Phúc 1, phường Hiệp Bình, TP. Hồ Chí Minh
Điện thoại: 0965 921 058
Email: luattancang@gmail.com
Website: luattancang.com