LUẬT VIÊN CHỨC 2025 CHÍNH THỨC CÓ HIỆU LỰC: BƯỚC NGOẶT LỊCH SỬ CỦA KHỐI CÔNG LẬP

Mở rộng “quyền hoạt động nghề nghiệp”

Một trong những bước đột phá mạnh mẽ nhất của Luật Viên chức 2025 chính là tư duy cởi mở trong việc giải phóng năng lực hành nghề. Khác với quy định trước đây, luật mới đã chính thức cho phép viên chức gia tăng thu nhập và phát huy chất xám một cách chính thống.
Cụ thể, viên chức được quyền ký hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dịch vụ ngoài giờ với các cơ quan, tổ chức khác, miễn là pháp luật chuyên ngành không cấm và không phát sinh xung đột lợi ích.
Đặc biệt, bước tiến lớn nhất nằm ở quyền sở hữu doanh nghiệp. Nếu như Luật Viên chức năm 2010 chỉ cho phép viên chức góp vốn, thì từ ngày 01/7/2026, họ đã có thể trực tiếp tham gia quản lý, điều hành các doanh nghiệp, hợp tác xã, bệnh viện, cơ sở giáo dục hoặc tổ chức khoa học công nghệ ngoài công lập (trừ các trường hợp đặc biệt do pháp luật quy định). Điều này không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn lực tri thức của xã hội mà còn thu hẹp khoảng cách về cơ hội phát triển giữa khu vực công và khu vực tư.
Đa dạng hóa nguồn thu
Song song với việc nới lỏng quyền hành nghề, cơ chế tài chính cho viên chức cũng có sự dịch chuyển mang tính lịch sử. Bên cạnh quỹ lương truyền thống của đơn vị sự nghiệp công lập, Luật Viên chức 2025 bổ sung quy định: Thu nhập của viên chức có thể đến từ các nguồn thu hợp pháp khác của đơn vị theo quy định của pháp luật.
Sự thay đổi này đồng bộ chặt chẽ với lộ trình tăng lương cơ sở, tạo ra bệ phóng pháp lý hoàn hảo để các đơn vị sự nghiệp công lập đẩy mạnh quyền tự chủ tài chính, thực hiện cơ chế trả lương, thưởng dựa trên hiệu quả công việc thực tế và mức độ cống hiến. Nhờ vậy, những viên chức có năng lực xuất sắc sẽ có cơ hội nhận mức thu nhập xứng đáng, vượt qua khỏi giới hạn của những barem hệ số lương cứng nhắc.
Tiêu chí đánh giá mới: Đo lường bằng tư duy “dám nghĩ, dám làm”
Nếu quyền lợi được mở rộng theo hướng “mở”, thì trách nhiệm của viên chức lại được siết lại bằng những tiêu chí định lượng khắt khe và thực chất hơn.
Lần đầu tiên, Luật Viên chức 2025 đưa hẳn tiêu chí: “Năng lực đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung” vào nội dung đánh giá viên chức định kỳ. Kết quả này sẽ tác động thẳng đến lương, thưởng và vị trí được bố trí, sử dụng, bổ nhiệm của từng cá nhân.
Luật mới cũng bổ sung các nghĩa vụ mang tính thời đại: viên chức bắt buộc phải ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số vào công việc; đồng thời không được phát ngôn, phát tán thông tin sai lệch làm tổn hại đến uy tín của quốc gia, địa phương hay đơn vị mình đang công tác.
“Bàn tay sắt” trong kỷ luật: Không đáp ứng sẽ tinh giản, nghỉ hưu không có nghĩa là “hạ cánh an toàn”
Một trong những thông điệp mạnh mẽ nhất của đợt cải cách lập pháp lần này là việc quét sạch tư duy và tâm lý an phận trong khối công lập.
Sẵn sàng sàng lọc: Những viên chức không hoàn thành nhiệm vụ, không đáp ứng được yêu cầu của vị trí việc làm sẽ lập tức bị điều chuyển sang vị trí có yêu cầu thấp hơn, hoặc đối mặt với việc bị cho thôi việc.
Siết chặt thời hiệu kỷ luật: Thời hiệu xử lý kỷ luật đối với hành vi bị khiển trách được kéo dài từ 2 năm lên 5 năm; với các hành vi vi phạm nặng hơn, thời hiệu tăng từ 5 năm lên đến 10 năm. Đáng chú ý, thời gian điều tra, truy tố, xét xử hình sự sẽ không bị tính vào thời hiệu này, loại bỏ hoàn toàn chiêu trò kéo dài thời gian để trốn kỷ luật.
Đặc biệt, luật mới dành hẳn một điều khoản riêng để xử lý những trường hợp đã nghỉ việc hoặc nghỉ hưu. Bất kỳ hành vi vi phạm nào xảy ra trong thời gian đương chức, nếu bị phát hiện, vẫn sẽ bị lôi ra ánh sáng và xử lý nghiêm khắc. Hình thức kỷ luật “xóa tư cách chức vụ đã đảm nhiệm” chính là lời khẳng định đanh thép: Không có bất kỳ một vùng cấm hay một bến đỗ “an toàn” nào cho những sai phạm.
Liên hệ Luật sư tư vấn:
Trên đây là những phân tích của Công ty Luật Tân Cảng về những thay đổi của Luật Viên chức năm 2025 có hiệu lực kể từ ngày 01/7/2026. Để được tư vấn cụ thể hơn về các vấn đề pháp lý liên quan, cũng như được giải đáp các thắc mắc, được hỗ trợ rà soát hồ sơ pháp lý, đánh giá chứng cứ và xây dựng phương án giải quyết phù hợp khi gặp phải các vướng mắc pháp lý tương tự, quý khách hàng có thể liên hệ với Công ty Luật Tân Cảng qua thông tin bên dưới. Với đội ngũ Luật sư chuyên nghiệp và nhiều kinh nghiệm, Công ty Luật Tân Cảng luôn sẵn sàng lắng nghe những khó khăn và đồng hành cùng quý khách hàng trong suốt quá trình bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Công ty Luật TNHH MTV Tân Cảng
Địa chỉ: Tầng 2, số 85, đường số 13, Khu dân cư Vạn Phúc 1, phường Hiệp Bình, TP. Hồ Chí Minh
Điện thoại: 0965 921 058
Email: luattancang@gmail.com
Website: luattancang.com